?

Log in

Übermenschen und Untermenschen

Дзецюкі, я тут пішу невялікае эсэ пра дружбу народаў. Пакуль пісаў першую частку — пра Беларусаў — праблем не было з лексікай: ёсць у беларускай мове і слова звышчалавек, і сінанімічнае яму слова надчалавек, ёсць і парадыгмы скланення гэтых слоў.

http://www.skarnik.by/tsbm/40773
http://www.skarnik.by/tsbm/27289

Праблемы пачаліся, калі я прыступіў да напісання другой часткі эсэ — пра небеларусаў, нехрысцяў і ўсякіх нябелых.

Аказваецца, у гэтым вашым афіцыйным стандарце няма эквівалента нямецкаму слову Untermensch (маск. недочеловек). А як без яго эсэ закончыць?

Трэба прыдумаць. Я прапаную падчалавек — па-першае, гэта будзе калька з нямецкай мовы, адкуль слова прыйшло; па-другое, такая форма слова падтрымліваецца формай «надчалавек», якая ўжо ёсць у гэтым вашым афіцыйным стандарце.
Як па-беларуску перадаць рускае «речёвка»?
З'явіліся электронныя цыгарэты, дзе замест дыму - пар, з'явілася і пэўная культура. Па-англійску гэта vaper, ад vape - скарочана ад vapor - пара. Па-руску гэта парильщики, яны парят.

Якія адпаведнікі ў беларускай? Сам працэс называецца параваць.
http://www.skarnik.by/rusbel/58235
...
IV (пари́ть)
несовершенный вид глагола (испускать пар) параваць
котёл парит — кацёл паруе
http://www.skarnik.by/tsbm/55537
параваць, -руе; незакончанае трыванне
Вылучаць пару. [Сцёпка:] — Вада знаходзіцца ў стане вечнага руху. Ад сонца яна паруе, з пары робяцца хмары, з хмар падае дождж. Колас. Жаўрукі аж заходзіліся над свежай раллёю, якая паравала на сонцы. Сабаленка.

vapor 1. n. 1) пара f. 2) выпарэньне n. , туман -у m. 3) Figur. пустая фантазія 2. v.i. 1) параваць 2) выпарацца 3) Figur. выхваляцца, хваліцца

Як назваць людзей, якія паруюць? Заканамерна ад такога дзеяслова ўтвараецца назоўнік паравальнік.

Вычха, растага

Усім дабрыдзень! У нейкім дзялектным слоўніку бачыў слова вычха ў значаньню 'нямоцная, выпятралая гарэлка', але ня помню, дыкжэ ў каторым :( Памажыце, клск, пілна ж трэба! Мо' хто чуў на свае вушы на сяле — таксама буду рады. Падобная штука із словам растага ў Ластоўскага: бачыў, але ня помню, на каторай бачыне. Самому ўсё наноў перакалупаваць нешта ня хочацца :(

Выйшаў новы рэліз Беларускага N-корпусу (20160810). У параўнанні з папярэдняй версіяй (~15 млн. словаўжыванняў, 1945 тэкстаў), аб’ём корпусу вырас на ~65 млн. словаўжыванняў і на сённяшні дзень складае каля 80 млн. словаўжыванняў і 185 097 тэкстаў.

Асноўны корпус дазваляе рабіць пошук па аўтарах, гадах (часткова), жанрах (часткова), граматычных прыкметах, пачатковых і ўскосных формах. Усе параметры пошуку можна камбінаваць. Пошук слоў і іх формаў ажыццяўляецца на падставе правапісаў 1957 і 2008 гг., іншыя правапісы пакуль не ўлічваюцца (у распрацоўцы), але ёсць магчымасць шукаць кожную асобную форму: напрыклад, нельга знайсці слова "сьнег" з усімі словаформамі, але можна шукаць асобна словаформы "сьнегам", "сьнезе" і г.д.

Дадаткова размешчаны падкорпус неапрацаваных тэкстаў, які ўяўляе сабой збор тэкстаў, што былі распазнаныя ў аўтаматычным рэжыме і не прайшлі вычытку (ёсць праблемы з пераносамі, падзелам на сказы, абзацы і інш.). Падкорпус дазваляе шукаць слова і словаформы, але не мае паўнавартаснай метаразметкі (аўтар, твор, год напісання). Крыніцу тэксту можна паглядзець па спасылцы, якая падаецца пры разгортванні сказа. Аб’ём падкорпусу складае ~208 млн. словаўжыванняў.

Істотна абноўлена Лексіка-граматычная база, даступная на ўмовах ліцэнзіі CC-BY-SA 4.0. Аб’ём базы складае 124417 парадыгмаў 1840835 формаў. Лексіка-граматычнай базай можна карыстацца ў анлайн-рэжыме. Дазваляецца выбарка па граматычных прыкметах, па частках слова, па леме (пачатковай форме). Выбраны спіс слоў можна адсартаваць у адваротным парадку.

Для спампоўвання даступны праграмы праверкі арфаграфіі для LibreOffice(абноўлена), Firefox/Thunderbird (абноўлена) і Microsoft Office 2007/2010/2013/2016 (абнаўленне будзе неўзабаве), а таксама рухавік корпусу (на ўмовах ліцензіі GNU General Public License, Version 3).

Чытаць далей...Collapse )

Лацінка ў пашпартах

Вітаю, спадарства, даўно не заходзіў да вас.

Калісьці дзесьці чытаў, што, маўляў, дарма вы мяняеце трансьлітарацыю у пашпартах на амаль беларускую (напрыклад, Kaspyarovich → Kaspiarovic), ё навіны(?) пра тое, што лацінку ў той ці іншай форме (тапанімічнай?) усё-ткі будуць ўжываць у пашпартах, а вы свой адзіны законны шанец пратратата на нейкі недаварыянт.

Ці ведае хто што на гэты конт? Неўзабаве буду мяняць пашпарт і думаю, ці займацца гэтым.
Ці брастаўчанін? Ці як?

Цытата з уводзін у «Слоўнік назваў населеных пунктаў Брэсцкай вобласці» (1980) Я. Н. Рапановіча (старонка 3):

«Паселішча ў XVII — пачатку XX ст. называлі Брэст-Літоўск, у 1921–1939 гг. — Брэст-над-Бугам, а пасля вызвалення Заходняй Беларусі і ўз’яднання яе з [БССР] на картах і ў дакументах замацавалася назва Брэст, хоць старажылы-брэстцы і жыхары суседніх раёнаў і цяпер называюць яго Бэрэсць».

Абноўлена. «Брастаўчанін» ёсць у Слоўніку беларускай мовы.

28 Ліп 2016

Цікава, што кажуць людзі селавыя на месцу расійскіх выра́заў:
а) (ещё чего) не хватало!
б) и не говори!
Бо ў Крапівы неяк сумна ўсё. Мо' ёсьць нешта гэт'кае абы-не-парасійску ў беларускіх гаворках? :)
Тут ляжыць скан 19-га выпуску ГСБМ (Надивней—Небэзпэчность) ў фармаце djvu:
https://app.box.com/s/ndtfo6kz2mgsmr21rhnordiqmnbth6cz

Хто знае хлопцаў з slounik.org, перадайце, што туды было б крута заліць і 19-ы, і djvu-шныя 13-ы і 23-і з гэтай тэмы:
http://by-mova.livejournal.com/1297913.html#comments

Калі хто ведае, дзе можна знайсці 12-я тамы ГСБМ і ЭСБМ, быў бы ўдзячны за інфармацыю.
Вітаю шаноўную паспалітасць! Ось узнікла такое пытаннечка, троху мо адмысловае…
Як найлепш перадаваць па-беларуску панятак "заумь" — моўны прыём расійскага футурызму. Ідзецца пра гэта: https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%B0%D1%83%D0%BC
1. Пераклад (на маю думку, няможна), як "мудрагельства". 2. Прыдумванне нейкага тэрміну. 3. Транскрыпцыя "завум" — мяркую, так найлепш (і ў іншых мовах транскрыбуюць/транслітаруюць), але дадатковае пытанне: чы захоўваць у такім разе жаночы род, пры тым, што распазнавальнасць слова і так даволі малая, як мне падаецца. 4. … ? мо яшчэ нейкія варыянты е?

P.S.: Пішу афіцыйным правапісам як умею, як што, то даруйце.

Абн.: Прашу ўва ўсіх даравання за спознены адказ — непрадбачаныя сямейныя варункі.
Пытанне вызначана: Завум, м.р.

Дзякуй вялікі за меркаванні і дапамогу!
Калі раптам па-беларуску ў літаратуразнаўстве напішуць што грунтоўнае на тэму футурызму — то там мо "нарматыўна" нешта вызначыцца.