?

Log in

Арыентацыйны пункт

Слова «арыенцір», хутчэй за ўсё, прыйшло з рускай мовы, дзе яно ўтварылася на аснове іншамоўнага кораня. Прычым адносна нядаўна — у ХХ стагоддзі. Довад за гэта просты: у старых слоўніках маскоўскай мовы слова «ориентир» не сустракаецца, толькі ў навейшых. Калі ўзяць слоўнікі, знаёмыя беларусам, то, напрыклад, у руска-беларускім слоўніку Байкова — Некрашэвіча (апублікаваным у 1928 годзе) слова «ориентир» яшчэ няма.

Цяпер можна сустрэць сяды-тады форму «арыентыр», якую трэба залічыць да красачак неафіцка-каляпалітычнага жаргону. Гэта прыклад своеасаблівага «рэверс-інжынірынгу»: слова запазычана з маскоўскай (славянскай) мовы, значыць беларуская мова павінна рэагаваць на яго як на славянскае, але мы пераробім яго так, быццам яно запазычана з нейкай заходняй мовы.

Форма «арыенцір» ёсць і ў слоўніку — дадатку да «Беларускага клясычнага правапісу» (2005). Прыхільнікі новакласічнага правапісу, вазьміце гэта пад увагу.

Пры гэтым сучасная «Наша Ніва» ў свой арфаграфічны слоўнік усё-такі ўляпіла «арыентыр». Ха-ха! Давайце пакажам на іх пальцам і пасмяёмся з іх.

Вядома, цікава, які будзе расава правільны адпаведнік да маскоўскага слова «ориентир». Добра было б знайсці яго ў дыялектах або ў старой мове беларускай. Мо хто паможа? Можна таксама пацікавіцца, як перакладаецца «ориентир» на іншыя славянскія мовы. У чэхаў гэта orientační bod (Ого! Станкевічава «бодка»!); у палякаў — punkt orientacyjny.

Арыентацыйны пункт? Нармальна. Такім чынам:

1. Арыентыр — дурны варыянт. Не ўжываць.
2. Арыенцір — маскалізм, але дапушчаны да ўжывання аўтарамі «Беларускага клясычнага правапісу» і гэтым вашым афіцыйным стандартам.
3. Арыентацыйны пункт — нельга сказаць, што расава беларускі варыянт, але прынамсі расава нейтральны. Можна ўжываць.

У пэўных выпадках яшчэ можна ўжываць проста «арыентацыя» (3-е значэнне), а таксама «мэта» і падобныя сінонімы.
Вітаю.
Падкажыце. клск, якое ў нас становішча з распрацаванай тэрміналогіяй у навучных дысцыплінах? Ёсць даведнікі, слоўнікі, дзе пры патрэбе можна спраўдзіць сэнс і значэнне таго ці іншага тэрміна, ці ў прынцыпе пра яго даведацца, знайсці яго адпаведнік у іншых мовах (ці хаця б рускай) і г.д.?
Дзе можна азнаёміцца са спісам існых на сёння такога кшталту слоўнікаў?
Пра slounik.org ведаю. Яшчэ?
Гіпатэтычна, калі вось прам сёння вышэйшая адукацыя перайшла на беларускую, мы спраўляемся? Ці адчуваем востры недахоп элементарнай тэрміналогіі? А калі узяць не матэматыку, фізіку, медыцыну, дзе на мой дылетанцкі погляд усё ёсць і ўсяго хапае, а інжынерыю? харэаграфію? мастацтва?
Была б удзячная за спасылкі на дакладныя слоўнікі і проста меркаванні.)
12 лютага (нядзеля), 10.00—11.00, Мінская выстава-кірмаш на праспекце Пераможцаў. Прэзентацыя "Даведніка па літаратурнай праўцы" П. Жаўняровіча.

Аб'ём: 30 др. арк., кошт: Br23. Набыць на выставе выданне будзе, на жаль, немагчыма, бо для прэзентацыі выдавецтвам будзе выдзелена толькі тры асобнікі.

гусиные бега

Падкажыце, калі ласка, як перакласці.
Я ў тупіку, бо ўсе варыянты смешныя.
Скачкі? (Так і ўяўляю гусінае "тык-дык-тык-дык").
Бег? Дык страціўся элемент спаборніцтва.
Загадзя дзякуй!

Спасылка

«Remove Belarusian (be) locale»

Напэўна, з-за нястачы падтрымкі.

Пераклады можна прапаноўваць тут: https://pontoon.mozilla.org/be/firefox-aurora

Маск. "торт" = влл. ..?

Мне вось цікава, ці ё ў народнай мове які аўтэнтычны назоў для такое стравы як "торт"? У дзялектных слоўніках ("Слоўнік гаворкаў паўночна-заходняе Беларусі", "Тураўскі слоўнік", Станкевіч), здаецца, няма, але мо' хто чуў нешта такое нязвычайнае ад бацькоў ці дзядоў, што жыхараць у нейкім не зачэпленым ґлёбалізацай кутку Беларусі? Дзякую загадзя. P. S. Нах*й з такім пытаньням прашу не пасылаць :)
Originally posted by sabrina_lite at Тэлеканалу "Белсат" быць!
Магутнае слова, ты, роднае слова!
Грымі ж над радзімай зямлёй...

Янка Купала


Покуль будзе жыць вольнае беларускае слова, будзе і сама Беларусь. Беларускі народ паказаў і суседзям, і ўладам, што ён зусім не такі абыякавы, як пра яго часта пішуць.

Яшчэ раз са сьвятамі вас!



Больш інфармацыі тут.
Матывы могуць быць розныя.

1. Найперш успрыманне рускай мовы як пункт адліку і параўнанне з ёю іншых моў. Ёсць падобныя і роднасныя мовы. Яны выглядаюць для суб'екта як нейкая гуллівая варыяцыя сваёй мовы, там нібыта свае сінонімы і нібыта свае карані і суфіксы, толькі ў нечаканым парадку. Гэтак з рускай могуць параўноўваць чэшскую, польскую, балгарскую і смяяцца з яе.

2. Русацэнтрызм а-ля СССР спрыяе гэтаму. Пры выхаванні ў рускай культуры па падручніках РСФСР замест БССР пры пастаянным апеляванні да СССР ("О, імперыя") узнікае ўспрыманне расійшчыны як сваёй, беларушчына ўспрымаецца як адгалінаванне, а не як сваё-першаснае адносна саюзнага-зборнага. Бел. мову пачынаюць успрымаць па мадэлі з п.1.

3. Непрэстыжнасць мовы. Прэстыж мовы - лінгвістычная катэгорыя. Бел. мову не пусцілі ў горад, у свой час асабліва зацятыя дзеячы і дзяячкі абсякалі беларускамоўных у гарадах, тварылі маральны тэрор. Выпадкі апісаны. Мовай гарадоў, працы і навукі, лінгва-франка для носьбітаў дыялектаў стала руская. Беларуская (яе рэшткі) засталася ў сялян, таму стала іх маркерам.

4. Траўма беларускамоўных, што перайшлі на рускую. У п.3. апісана схема маральнага ціску на беларускамоўных. Найперш атрымалі траўму беларускамоўныя, якія потым перайшлі на рускую. Яны ненавідзяць яе таму, што за яе цкавалі. У іх сфарміравалі комплекс непаўнавартасці.

5. Сегрэгацыйнае выхаванне. Людзі з п. 4 адпаведна выхоўвалі сваіх дзяцей, не падпускаючы на гарматны стрэл да беларускамоўных кніг, радыё- і тэлеперадач. Такія дзеці навучаны ігнараваць беларускую проста "таму што" і ненавідзець яе з той жа прычыны.

6. У звычайнае мэйнстрымнае жыццё з рускай мовай ў гарадах паступова вяртаецца беларуская мова. Звыклыя да аднамоўя або да згаданай сегрэгацыі могуць адчуць раздражненне, маўляў, тое ігнараванае ўрываецца ў маё жыццё. Або: рабы паднялі галовы, жах.

Узмацняецца ўсё страшылкамі пра тое, што гэтыя беларускамоўныя хочуць захапіць уладу і прымусіць усіх гаварыць па-беларуску. Або што некалі беларускамоўнай стане большасць і яна ЗАПОЛОНИ-И-ИТ усё.

Быццам усё. Па апошнім пункце заўвага - калі беларусы некалі добраахвотна ў большасці пяройдуць на беларускую, то выходзіць, ненавіснікі баяцца свайго ж народу.

А не, не ўсё.
7. Хаця гэта і роднасная мова, усё ж гэта мова іншая. Каб разумець яе, рускамоўнаму даводзіцца напружвацца, калі ён усё сваё жыццё пазбягаў кантактаў з беларускай мовай і не вучыўся. Гэта нежаданне вучыцца і ўспрымаць новае. Нежаданне, узмоцненае згаданымі вышэй матывам - непрэстыжнасцю, абаронай ад уяўнай пагрозы і г.д.